Ufak Bir Sorununuz Var? Kavramlar…

Yazan: Ekin Önal
Editör: Taha Berk Arslan

Evrim sadece bir teoridir ve daima öyle kalacaktır!

Siz hararetli bir şekilde bilimsel kanıtlarla evrimi desteklerken karşınızdaki size başlıktaki cümleyle yanıt oldukça sinir bozucu olurdu değil mi? Aslında olmamalı çünkü birçoğumuz bilim terminolojisinde kullanılan “teori” kavramı ile halk arasındaki “teori” kavramı arasındaki farktan bihaber durumdayız. Halk arasında “Kanıtlanmamış fikir” olarak kullanılan teori kavramı bakalım bilim terminolojisinde nasıl kullanılıyor.

Öncelikle birkaç tanımla başlayalım, bunlar temel taşlarımız olacak.

Kanun(ilke,yasa): Evrenin başlangıcından itibaren değişmeden sabit kalmış, bilim insanlarının gözlem ve deneyleriyle ulaştığı “gerçekler”dir. Kanunlarda bir değişiklik olması için evrenin yapısında temelli değişiklikler olmalıdır.

Teori(kuram): Kanunların “nasıl” gerçekleştiğini açıklar. Bilimsel bilginin en üst seviyesidir. Kanunlar tek başına sabit ve ham gerçeklerdir, teoriler ise bu gerçeklikleri kapsayan ve onları açıklayan bilgi bütünleridir.

Hipotez: İşte halk arasındaki “teori” kavramının bilim terimi olarak karşılığı budur. Ortaya atılan bir hipotez bilimsel verilerle desteklenir ve çeşitli testler sonucu çürütülemezse tek başına ya da hipotezler bütünü olarak teorileri oluşturur.

Özetlememiz gerekirse yasa ve teori arasında bir hiyerarşi yoktur, genel kanının aksine yasalar teoriden daha kesin bir bilgi belirtmez. Yasalar sabit gerçekliklerken teoriler bu gerçekliklerin açıklamasıdır. Hiçbir teori yasaya, hiçbir yasa teoriye dönüşmez.

Bu konuyu sık sık tartışma konusu olan “evrim” üzerinden açıklamak istiyorum.
Evrim yasası canlı popülasyonlarının nesiller içerisinde gen ve özellik dağılımının değiştiğini söyler. Bu saf ve sabit bir gerçektir. Evrim teorisi ise bu değişimin mekanizmalarını bilimsel olarak açıklar, her bir değişimin “neden” ve “nasıl” sorularına yanıt verir.

You may also like...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir