Bir bilgisayar, Sheakspeare kadar iyi bir sone yazabilir mi?

Çeviren: Şevval Akçakaya

Düzenleme: Taha Berk Arslan

(Resim alt metni) Şairin, Thomas Fisher Nadir Kitaplar Kütüphanesi’ndeki resmi. Geoffrey Vendeville

Sheakspeare kadar iyi bir sone yazabilir mi?

Avusturalya’daki bilgisayar bilimciler, kafiye ve ölçü kuralları kullanarak şiir yazabilen bir algoritma tasarlamak amacıyla Toronto Üniversitesi İngilizce departmanından bir uzmanla ekip oluşturdular. Sonuçları gözlemek için, online olarak insanlardan, bilgisayar ve insan yazımı şiirleri ayırmalarını istediler. Algoritmanın en iyi versiyonu neredeyse %50 oranla insanları yanılttı.

Bazı durumlarda bilgisayar versiyonları Sheakspeare’inkilerden daha iyiydi. Makine yapımı şiirin kafiye ve ölçüsü, insan yapımı şiirinkilerden daha netti. Ama Batı kriterlerinde kayda değer birşeyler yazabilmek için kafiye ve ölçü anlamında hala gidilecek çok yol vardı.

“Benim için bir şeyin bilgisayar üretimi olup olmadığını ayırt etmek gülünç bir şekilde kolay.” diyor Adam Hammond, Toronto Üniversitesi İngilizce departmanı profesör asistanı ve algoritmanın taslağını oluşturan makalenin yardımcı yazarı.

“Dört problemden ikisini hallettik.” Diyor Hammond. “Diğer ikisi daha zor. Birşeyi okunabilir yapmak ve okunduğunda okuyucuda duygu uyandırmak.”

IBM Research Australia, Melbourne Üniversitesi ve Thomson Reuter; bir dijital kütüphane olan Project Gutenberg’teki yaklaşık 2,700 soneyi kullanan bir nöral ağı çalıştırdı.  Bilgisayar, üç adet modeli (dil, ölçü ve kafiye) kullanıyor ve şiiri için doğru kelimeleri seçebilme ihtimali üzerine çalışıyor. Bir kısa bir uzun hece oluşturacak şekilde dörtlükler ya da dört satırlı dizeler meydana getiriyor.

Araştırmacılar sonuçlarını, insanlardan online olarak insan yapımı ve algoritma ürünü şiiri birbirinden ayırmalarını isteyerek belirlediler. Bu meslekten olmayan birçok insan (belki de Elizabeth ingilizcesinden etkilenerek) aşağıdaki gibi bir versiyonun programlanmış şiir olduğunu anlayamadı.

“With joyous gambols gay and still array  No longer when he twas, while in his day  At first to pass in all delightful ways  Around him, charming and of all his days”

Fakat, ölçü ve kafiye, uzmanları yanıltamadı. Hammond, bilgisayar versiyonunu ayırmanın çok kolay olduğunu, çünkü çoğu zaman tutarsız olduklarını ve “he twas (it was)” gibi gramatik hatalar içerdiğini söylüyor.

Ölçü ve kafiye açısından baktığında, bilgisayar ürünlerinin insan yapımlarından daha iyi olduklarını onaylıyor. Neden? “Şiirde, beklenti yaratmak için ölçü kullanırsın.” diye açıklıyor. “Böyle yaparak deseni bozarsın. Bu tamamen beklenti yaratıp bunu kırmakla ilgili.”

Bu kırılma, şairin duygusal bir değişim geçirdiğinin sinyalini verir.” Diyor Hammond.

”Yapay zeka”

Yapay zekatarafından yerlerinden edileceğini düşünen şairleri daha da rahatlatmak adına Hammond, bilgisayarların bir soneyi taklit edebilmesi için daha çok yol var, en azından şimdilik, diyor. Bir sone, üç adet dörtlük içerir ve iki satırdan oluşan beyitle biter. “Bu çok karmaşık bir form. Çünkü ilk dörtlük bir problem içerir, sonra bir değişim görülür ve son olarak beyit de probleme bir çözüm sunar.” diyor.

“Bir bilgisayara; bir problem ortaya koymasını, bu problemi tasvir etmesini ve sonunda bu probleme çözüm bulmasını öğrettiğinizi hayal edin. Hayal etmesi imkansız birşey.”

Ancak Hammond’un yardımcı yazarları yılmadı. Hammond; araştırmacı arkadaşlarının, tek bir konuya bağlı kalabilecek şekilde ince ayarlı bir algoritmayı ya da kısa hikayeler yazabilecek bir algoritma tasarlamayı istediklerini söylüyor. “Sonuçlarımız gösteriyor ki, gelecekteki araştırmalar ölçünün ötesine bakmalı ve okunabilirlik üzerine odlanmalı.” diyor araştırmacılar.

Bu araştırma, geçen ay Association for Computational Linguistics konferansında yayınlandı.

Sağlayan: University of Toronto

Kaynak yazı : https://www.google.com.tr/amp/s/techxplore.com/news/2018-08-sonnet-shakespeare.amp

 

You may also like...

2 Responses

  1. Noe dedi ki:

    Güzel metinmiş. Şevval’in YouTube yorumu beni buraya getirdi -kendisini tanımıyorum- başarılar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir