Makale Nasıl Okunur?

Çevirmen: Ahsen İlkyaz

 

Bu yazı S.Keshav’ın “How to Read a Paper” isimli yazısının bir çevirisidir. Yazıya kaynaklar kısmında ulaşabilirsiniz.

Giriş:

Araştırmacılar birçok sebepten ötürü makale okumak durumundadırlar. Örneğin bir konferans veya bir derse hazırlık amacıyla özetlemek için, alanlarındaki gelişmelerden haberdar olup güncel kalmak için veya yeni bir alana dair literatür taraması yapmak için. Tipik bir araştırmacı makale okuma işine yılda yüzlerce saat ayırmaktadır.

Verimli bir şekilde makale okumayı öğrenmek oldukça önemlidir fakat nadiren kolay öğretilebilen bir beceridir. Öğrenciler bu nedenle kendi yöntemlerini deneme yanılma yoluyla bulmak durumunda kalırlar ve bu sürece çok fazla verimsiz vakit ayırırlar. Haliyle bu süreç genelde onlar için hüsranla sonuçlanır.

Yıllardır makale okumak ve bunu olduğundan daha verimli hale getirebilmek için uyguladığım bir yöntem var. Ben buna Üç Aşamalı Yöntem adını veriyorum (three-pass).

2.Üç Aşamalı Yöntem:

Bu yöntemde ana fikir makalenin tamamını baştan sona aralıksız okumak yerine üç belirli aşamaya bölmek. Her aşama kendi içinde özel bir amaç barındırıyor ve bir sonraki aşama için hazırlık niteliğinde kazanımlar elde etmenizi sağlıyor. İlk aşama makale hakkında temel fikirler edinmeye odaklı. İkinci aşama makale içeriğini fazla detaya inmeden kavramanızı sağlıyor ve üçüncü aşama makalenin en derinlerine nüfuz edebilmenizi amaçlıyor.

2.1 Birinci Aşama :

İlk aşama makaleyi kuş bakışı görebilmek için hızlıca bir göz taraması yapmaktan ibaret. Eğer istiyorsanız bu aşamalara yenilerini ekleyip kendinize göre özelleştirebilirsiniz. Bu ilk kısım totalde 5-10 dakikanızı alır ve aşağıdaki basamakları içerir:

  1. Başlığı, özet (abstract) kısmını ve giriş kısmını dikkatlice oku.
  2. Ana ve alt başlıkları dikkatlice oku, kalan kısımları es geç.
  3. Sonuç kısmını oku.
  4. Referanslara bak, önceden okumuş ya da incelemiş olduklarını kafandan ele ya da üzerini çiz.

Birinci aşamanın sonunda aşağıdaki 5 soruya cevap verebilir hale gelmelisiniz:

  1. Kategori : Bu makalenin kategorisi nedir? Bu bir ölçüm makalesi mi? Varolan bir sistemi mi analiz ediyor? Bir araştırma prototipini mi tanımlıyor?
  2.  Bağlam : Başka hangi makaleler ile yakından ilgili? Problemi analiz edebilmek için hangi teorik temelleri kullanmış?
  3. Doğruluk : Varsayımlar yeterince geçerli ve tutarlı mı?
  4. Katkılar :  Makaleye kimler katkıda bulunmuş?
  5. Netlik : Makale anlatmak istediği konuyu iyi anlatabiliyor mu?

Bu bilgileri kullanarak, makaleyi okuyup okumayacağınıza da bu aşamada karar verebilirsiniz. Çünkü makale ilginizi çekmemiş olabilir, ilgili alan hakkında yeterli bilgiye sahip olmadığınızı anlamış olabilirsiniz ya da yazar geçersiz varsayımlarda bulunuyor olabilir. Bu yüzden ilk aşama henüz ilginizi çekmeyen bir makalenin ileride radarınıza tekrar girip girmeyeceğini belirlemenize de yardımcı olacaktır.

2.2 İkinci Aşama:

İkinci aşamada makaleyi oldukça dikkatli bir şekilde gözden geçirin fakat detayları okumayın. Bu ana noktaları not almanıza ya da okurken kenarlara küçük yardımcı notlar alabilmenize olanak sağlar.

  1. Makaledeki şekillere, diyagramlara ve diğer figürlere dikkatlice bakın. Grafikleri özellikle inceleyin. Eksenler düzgünce belirtilmiş mi? Sonuçlar hata çubukları ile birlikte gösterilmiş mi? Sonuçlar istatiksel olarak anlamlı mı? Bunları belirlemek iyi bir makale ile kalitesiz verilere sahip bir makaleyi ayırt etmenizi sağlar.
  2. Daha öncesinden okumamış olduğunuz referansları bulun ve not alın. Bunlara göz atmak makalenin arka planına neler olup bittiğine dair size bir fikir verir.

Bu ikinci aşama 1 saat ve üzeri bir vakit alabilir. Bu aşama sonrası makalenin içeriğini kavramış olabilmeniz gerekir. Makalenin ana fikrini, destekleyici kanıtlar sunarak bir başkasına anlatabilecek durumda olmalısınız. Sahip olduğunuz bu detaylar ilgilendiğiniz fakat uzmanlık alanınızın dışında olan makaleler içinde oldukça yeterli olacaktır.

Bazen ikinci aşama sonrasında da makaleyi anlamamış olabilirsiniz. Bunun birçok sebebi olabilir örneğin konu sizin için çok yenidir ve terminolojiye yeterince hakim değilsinizdir. Ya da yazar sizin bilmediğiniz, aşina olmadığınız deneysel teknikleri ve kanıtları kullanmış olabilir. Bu durumda makalenin tamamının sizin için bir anlam ifade etmemesi oldukça doğaldır. Böyle bir durumda aşağıdaki seçenekleri değerlendirebilrsiniz:

  • Makaleyi bir kenara bırakıp ileride kariyerinizde imza atacağınız bir başarınız için yaralı olmayacağını ummak.
  • Daha sonra tekrar gözden geçirmek.
  • Anlamadığınızı görmezden gelip üçüncü aşamaya geçmek.

2.3 Üçüncü Aşama :

Bir makaleyi bütünüyle, derinlemesine anlamak kesinlikle üçüncü bir aşamanın varlığını gerekli kılar. Bu aşamanın asıl noktası makaleyi neredeyse yeniden uygulama, yeniden yazma girişiminde bulunmaktır. Yani yazarla aynı varsayımları yapmak ve makaleyi yeniden şekilllendirebilmek. Bu yeniden (sizin tarafınızdan) yaratılmış makale ile orjinal makaleyi kıyaslayarak makale hakkında daha önce farketmediğiniz yeni noktaları farkedebilir, gözden kaçmış yanlışları ve varsayımları bulabilirsiniz.

Üçüncü aşama detaylara yönelik büyük bir dikkat gerektirir. Her beyandaki her varsayımı tanımlamalısınız. Bu aşama yeni başlayanlar için 4-5 saat veya daha fazla sürebilir fakat deneyimli bir okur için yaklaşık 1 saat sürecektir. Üçüncü aşama sonunda makalenin tüm yapısını, zayıf ve güçlü yönlerini analiz etmiş olmalısınız. Özellikle örtük varsayımları, ilgili konuya dair eksik alıntıları belirlemeniz ve deneysel/analitik tekniklerdeki potansiyel sorunları tanıyabilmeniz lazım.

3. Literatür Taraması Yapmak:

Makale okuma becerisi en iyi literatür taraması yaparken test edilir. Literatür taraması onlarca makale bulmanız ve bunları okumanız demektir ve bu oldukça yabancı olduğunuz bir alan bile olabilir. Peki hangi makaleler okunmalıdır? Bu bölümde üç aşamalı yöntemimizi bu sorunun cevabını bulabilmek için uygulamayı göreceksiniz.

İlk olarak akademik araştırma yapmanızı kolaylaştıran Google Akademik veya CiteSeer gibi uygulamalar seçin. Daha sonra ilgili konuyla alakalı 3 ya da 5 tane iyi seçilmiş anahtar kelime bulun. Makaleye dair bir bakış açısı edinmek için ilk aşamayı bulduğunuz her makaleye uygulayın daha sonra ilgili çalışmalar kısmına göz atın. Yapılan son çalışmalara dair bir ipucu bulabilirsiniz. Eğer şanslıysanız yapılan en son çalışmalara dair bir inceleme makalesine bile denk gelebilirsiniz. Eğer durum böyle olursa o makaleyi okuyun ve ne kadar şanslı olduğunuzu düşünerek şükredin. Aksi bir durumda, ikinci adımımız bibliyografi kısmındaki tekrar eden yazar isimlerini ve alıntılarını bulmaktır. Bunlar o alanda isim yapmış araştırmacılar ve konuya dair anahtar makalelerdir. Bu makaleleri indirin ve bir kenara koyun. Daha sonra ilgili araştırmacıların internet sitelerini ziyaret edin ya da isimlerini aratarak son çalışmalarını bulun. Bu o alandaki en iyi konferansları da bulmanızı sağlar. En iyi araştırmacılar en iyi konferanslarda yer alırlar.

Üçüncü adım eğer varsa bu konferansların sitelerine girmek ve son işlemlerine hızlıca bir göz atmak. Bu kaliteli bir çalışmayı bulmanızı sağlar. Bulduğunuz bu makale, kenardaki makaleler ile birlikte taramanızın ilk versiyonunu oluşturur. Artık makalelerinizi yukarıda anlattığımız üç aşamalı yöntemi uygulayarak okuyabilirsiniz.

Kaynaklar :

[1] How to Read a Paper
S. Keshav
David R. Cheriton School of Computer Science, University of Waterloo
Waterloo, ON, Canada

You may also like...

1 Response

  1. Esen dedi ki:

    Çok başarılı bir makale olmuş. Eminim ki birçok kişiye çok faydası olacaktır. Teşekkür ederiz 🙂

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir