Gözle Görülemeyen Mikro Fiber Kirliliği

Günümüzde polyester ve naylon gibi birçok sentetik fiber, çevremizdeki mikroplastik atıklarda çok temel bir yere sahip. Penn State Üniversitesi malzeme bilimcileri ise bu problemin çözümü için biyosentetik fiber kullanımına geçilmesi gerektiğini söylüyor.

“Bu maddeler -üretim, işleme ve kullanım sonrası- parçalanıyorlar ve şu an her yerde ve herkes tarafınca bulunabilen mikrofiber salınımını gerçekleştiriyorlar.” Biomimetic Materials adlı firmadaki Melik Demirel, Lloyd ve Dorothy Foehr Huck Chair.

Doğal fiber olan yün, pamuk ve ipeğin aksine, günümüz sentetik diğerleri çoğunlukla petrol temelli ve çoğu da doğada çözünemiyor. Doğal fiberlerin geri dönüşümü ve biyoçözünümü kolay iken, sentetik ve doğal fiberler karıştırıldığında işler böyle gitmiyor. İşler ya daha zorlaşıyor ya da pahalılaşıyor.
Okyanusta yüzen plastik çöp adaları gözle görülen problemlerden fakat bu mikrofiberler yüzünden gerçekleşen kirlilik gözle görülemez ve çok sayıda. Hatta bazı mikroskobik plastikler bitki ve hayvanlara karışmış durumda. Avlanan balıklar marketlerde satılıyor ve insanlar bunları yerken, mikroplastik maddeleri de yiyiyorlar.

Demirel, 16 Şubat’ta gerçekleşen Washington D.C’de gerçekleşen Bilimin İlerlemesi için Amerikan Derneği(American Association for the Advancements of Science, AAAS) 2019 yıllık toplantısında, bu sorun için dört çözüm yaklaşımı görebildiğinden bahsetti. Birincisi sentetik fiberlerin kullanımını minimize etmek ve tekrar yün, pamuk, ipek gibi doğal fiberlere geri dönülmesi. Ama sentetik fiberler bunlara göre çok daha ucuz. Ve doğal fiberlerin su ve toprak kullanımı gibi diğer problemleri var.

Su kaynaklarına karışan çoğu mikrofiber atığı ev içi yıkamalar kaynaklı olduğundan Demirel, yıkama makinelerinin atık su borularına filtre takmayı önerdi. (Başka bir mikrofiber atığı olan) tiftik toplayan filtreler bulunmakta ama günümüzde ön yıkamalı makinelerin çoğunda bu özellik yok.

“Kaynağındaki mikroplastikleri yakalamak en iyi filtreleme yöntemi.” dedi Demirel.

Ayrıca o, plastik öğüten bakterilerin var olduğunu ama endüstriyel momentum kazanması biraz sürecek olan akademik araştırma aşamasında olduğunu söylüyor. Eğer bakteriler makro boyutta kullanılabilseydi, fiberlerin biyoçözünümüne katkıda bulunabilir ya da fiberleri tekrar kullanabilmek adına parçalayabilirdi.

Bu üç seçenek de mümkünken, hiçbiri dünyanın tümünde kıyafet için kullanılan tonlarca sentetik fiberlerin problemini çözemiyor. 4. bir seçenek olan biyosentetik fiberler ise hem geri dönüştürülebilir hem de biyoçözünebilir maddeler. Direk olarak sentetik fiberlerin yerini alabilecek kapasitedeler de. Ve doğal fiberler ile yan etkisi olmadan ve sentetik maddelerin dayanıklılığına ulaşarak karışabiliyorlar.

Doğal proteinlerden türetilmiş biyosentetik fiberler ayrıca birçok karakteristik özelliğe sahip olavak şekilde düzenlenebiliyor. Mürekkep balıklarının halka dişlerinden ilham alan, ipek dokusuna sahip biyosentetik fiber geliştirmekte olan Demirel, protein serilerinde ikili tekrarlarını sayısını çoğaltarak polimerleri çok işlevli kullanabileceğimizi söylüyor.

Mesela mürekkep balığı halka diş proteinlerinden yapılan biyosentetik madde(squitex) kendi kendini onarabiliyor. Kırık fiberler ya da bölgeler su ve küçük bir basınçla tekrar birleşebiliyor ve aynı zamanda geri dönüştürülmüş pamuğun mekanik özelliklerinin taşıyor. Ayrıca fiberlerin tamamı organik olduğundan, doğada tamamen çözünebiliyorlar.

Yazı Kaynağı:

https://www.technologynetworks.com/applied-sciences/news/unseen-plastic-pollution-from-tiny-fibers-315511

You may also like...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir